Tropem Herberta [3]: Pułkownik Kaliban

img_7918.jpg

W "Listach do Muzy" dość często pojawiają się wzmianki o pisanych przez Herberta utworach. Najbardziej intrygujące jest to, że najwięcej wspomina (przynajmniej takie odniosłem wrażenie) o opowiadaniach lub innej prozie. Tymczasem do tej pory jeszcze nie trafiłem na jakiekolwiek opowiadanie autorstwa Zbigniewa Herberta.

Wczoraj natomiast odnalazłem wiersz, o którym Herbert wspominał w liście do Haliny Misiołek z dnia 10 listopada 1956 roku.

Jestem dziś w dobrym nastroju ponieważ napisałem wiersz; nie poszedłem do biura tylko pisałem wiersz. Uważam, że tak być powinno. (...) Wiersz dotyczy pułkownika, który zagłusza. Mam w głowie wiele pomysłów. Wszystkie bardzo antyradzieckie.

Czytając te słowa przez moment zastanawiałem się, o jaki wiersz chodzi, nie kojarzyłem bowiem żadnego utworu o pułkowniku, który zagłusza. Nie było takiego, w żadnym z wydanych za życia tomików. Ostatecznie jednak znalazł się w "Rekonesansie", czyli zebranych przez Ryszarda Krynickiego "utworach rozproszonych".

O pułkowniku który ryczał

jeśli będę miał wnuki
i wnuki powiedzą
dziadziu - bajkę

żył - był pułkownik
twarz pusta jak talerz
na który położono
dwa śledzie wąsów

głowa spora
a w głowie pasza

zmajstrował pułkownik
czarne pudło
i zamykał w tym pudle
wszystkie głosy świata

wybierał tylko niektóre
i rozdawał ludowi
tak jak się daje chleb na kartki
tak jak się fasuje w wojsku
czyste gacie

inne głosy zamykał
a kiedy uciekały
ryczał

słychać było wściekły jazgot
jakby głodne szczury zagryzały kota

ryczał
bo nie znał słów
ponieważ fakty dowód

bardzo był z siebie rad
chwalili go przełożeni
że jest taki donośny
i taki akuratny

kapały na dzielną pierś
tłuste zera orderów
i radość poruszała
martwymi śledziami wąsów

pułkownik kaliban
pułkownik kaliban
no nie bójcie się dzieci
to było bardzo dawno

Nie bez znaczenia jest tu data. 10 listopada 1956 roku stłumione zostało powstanie na Węgrzech. Zresztą Węgrom poświęcił Herbert też inny wiersz (wydany w tomiku "Hermes, pies i gwiazda" z 1957 roku).

H2
H3
H4
3 columns
2 columns
1 column
1 Comment